احمد حاجى شريف ( عطار اصفهانى )
1013
اسرار گياهان دارويى ( فارسى )
بيرون مىآيد و گلهاى آنكه در اوايل تابستان ظاهر مىشوند به رنگ سبز و زرد و شبيه لالهء كوچك است . ميوهء آن كروى به قطر پنج تا شش ميلىمتر پس از رسيدن قرمز رنگ و زيبا مىشود و داخل آن دهها دانهء مثلثى سياهرنگ قرار دارد . اين گياه در آذربايجان ، خوى ، تبريز و در مناطق مختلفهء البرز و در اصفهان ، اراك ، كرمانشاه و در جنوب ايران در بهارلو شيراز مىرويد و در برخى مناطق نيز پرورش داده مىشود . طبيعت آن : كمى گرم و خشك است و بعضى آن را سرد و بعضى معتدل دانستهاند . تركيب شيميايى : در هر 100 گرم ساقههاى خوردنى مارچوبهء خام مواد زير وجود دارد : آب 91 گرم - پروتئين 5 / 2 گرم - چربى 2 / 0 گرم - هيدراتهاى كربن 3 / 4 گرم - خاكستر 6 / 0 گرم - كلسيم 22 ميلىگرم - فسفر 62 ميلىگرم - آهن 1 / 1 ميلىگرم - سديم 2 ميلىگرم - پتاسيم 278 ميلىگرم - تيامين 18 / 0 ميلىگرم - رايبوفلاوين 2 / 0 ميلىگرم - نياسين 5 / 1 ميلىگرم - آسپاراژين - تايروزين - اسانس روغنى فرّار . در هر 100 گرم ساقههاى خوردنى مارچوبه كه با آب كمى پخته شده باشد مواد زير وجود دارد : آب حدود 93 گرم - پروتئين 2 / 2 گرم - چربى - 2 / 0 گرم - هيدراتهاى كربن 9 / 2 گرم - خاكستر 4 / 0 گرم - كلسيم 21 ميلىگرم - فسفر 50 ميلىگرم - آهن 6 / 0 ميلىگرم - سديم 1 ميلىگرم - پتاسيم 183 ميلىگرم - تيامين 16 / 0 ميلىگرم - رايبوفلاوين 18 / 0 ميلىگرم - نياسين 4 / 1 ميلى گرم ويتامينهاى 900 A واحد بينالمللى 33 C - B - ميلىگرم در مارچوبه وجود دارد . خواص درمانى : 1 - 5 / 0 كيلو از سرهاى تازهء آن را بكوبيد و آبش را بگيريد و دو برابر آب آن شكر نى به آن اضافه كنيد و خوب مخلوط نماييد . بعد در شيشهاى كه درب محكمى داشته باشد بريزيد و در جاى خنك نگهداريد و هر روز چهار قاشق آن را به نوبت در طول روز بنوشيد . زردى يا يرقان را درمان مىكند - قلب را تقويت مىنمايد ، مسكّن قلب است و از تپش قلب جلوگيرى مىكند ، بىاشتهايى پس از بيمارى و نقاهت را بر طرف مىسازد . 2 - آن را بخوريد . براى بيمارى استسقا و درمان بعضى ناراحتىهاى قلبى كه در اثر آن بافتهاى بدن آب مىآورند مفيد است ، نيروى جنسى را تقويت مىكند . 3 - پنجاه گرم از آن را نيمكوب كنيد و در يك ليتر آب پنج دقيقه بجوشانيد و آب صافكردهء آن را هر صبح و ظهر و شب يك فنجان بنوشيد . درد سينه و ريه را تسكين مىدهد . ديد چشم را تقويت مىنمايد ، براى متوقف كردن آب در آغاز آب آوردن چشم يا آب سفيد مفيد است .